Chúng ta có thể dự đoán được cháy rừng không?

Khi biến đổi khí hậu làm cho các vụ cháy rừng hàng năm xảy ra nhiều hơn, kéo dài hơn và thiệt hại nặng nề hơn. Do đó, việc dự đoán thời điểm và địa điểm sẽ xảy ra đám cháy là điều hết sức quan trọng.

chung-ta-co-the-du-doan-duoc-chay-rung-khong
Chúng ta có thể dự đoán được cháy rừng không?

Điều kiện nào sẽ khiến cháy rừng xảy ra?

Đầu tiên, một đám cháy rừng cần nhiên liệu, oxy và thứ gì đó dễ đốt cháy. Trong nhiều trường hợp, các điều kiện về địa lý, thời tiết và khí hậu nhất định kết hợp với nhau sẽ khiến cháy rừng dễ xảy ra hơn.

Sấm sét có thể tạo ra lửa

Sét được toàn thế giới công nhận là nguyên nhân tự nhiên gây ra cháy rừng và tạo ra các trận cháy rừng lớn nhất ở nhiều khu vực.

Các nhà khoa học cũng đang bắt đầu hiểu cách sét và cháy rừng có thể hoạt động như hai phần của cùng một chu kỳ tự tồn tại.

  • Nhiệt từ các vụ hỏa hoạn lớn sẽ làm bay hơi ẩm vào không khí.
  • Điều này làm cho hơi nước bốc lên trong khí quyển, thường tạo ra các cơn giông ‘khô’, lượng mưa có thể bốc hơi trước khi rơi xuống mặt đất do nhiệt độ quá cao.
  • Khói từ các vụ hỏa hoạn dẫn đến sự phân tách điện tích tăng cường trong đám mây dông, từ đó tạo ra sét
  • Sét đánh trên các thảm thực vật khô và đốt chúng, dẫn đến các vụ hỏa hoạn.
  • Các ngọn lửa được đốt cháy tạo ra nhiệt độ cao và gây ô nhiễm không khí nhiều hơn.

Khi những cơn giông khô có thể gây ra hơn 700.000 tia sáng trong một ngày, cháy rừng là điều gần như không thể tránh khỏi. Các nhà khoa học dự đoán các khu vực xảy ra cháy do sét đánh ở miền Đông Nam nước Mỹ sẽ tăng 30% vào năm 2060.

Nhiệt độ cực đoan
nhiet-do-cuc-doan-gop-phan-lam-xay-ra-cac-dam-chay
Nhiệt độ cực đoan góp phần làm xảy ra các đám cháy

Khi nhiệt độ toàn cầu tăng lên, các đợt nắng nóng kéo dài và khắc nghiệt hơn, góp phần làm tăng khả năng xảy ra cháy rừng. Nguyên nhân, do hơi ẩm từ bề mặt vào khí quyển vì không khí nóng có thể chứa nhiều hơi ẩm hơn không khí lạnh. Điều này tạo ra một lượng lớn thảm thực vật khô, là nhiên liệu để xảy ra một trận hỏa hoạn. Thiếu lượng mưa sẽ làm tăng hiệu ứng này và làm tăng đáng kể mức độ nghiêm trọng của các đám cháy.

Năm 2021, thế giới đã chứng kiến ​​một đợt nắng nóng thảm khốc ở các khu vực phía nam châu Âu và Siberia, cũng như các hiện tượng nắng nóng khắc nghiệt kỷ lục gây cháy rừng lớn trên khắp Tây Bắc Mỹ.

Nắng nóng khắc nghiệt do biến đổi khí hậu gây ra có thể trở thành hiện tượng thường xuyên xảy ra trong những năm tới. Các dự báo nói rằng với tốc độ phát thải hiện tại, thì tới năm 2040 nhiệt độ toàn cầu sẽ ấm lên 2° C. Tại thời điểm đó, những đợt nắng nóng khắc nghiệt như vậy, ước tính xảy ra một lần trong 1000 năm, có thể lặp lại sau mỗi nửa hoặc cả thập kỷ.

Các nhà khoa học ước tính kịch bản ấm lên trung bình toàn cầu đạt 3° C vào cuối thế kỷ này có thể ảnh hưởng đến 300 triệu người châu Âu, dẫn đến 96.000 trường hợp tử vong do nắng nóng.

Thời tiết nóng & thảm thực vật mất nước

Độ ẩm thấp kết hợp với nhiệt độ tăng cao biến các bụi cây, cỏ và cây cối thành các cây khô dễ đốt cháy. Nếu không có đủ độ ẩm, thảm thực vật khô sẽ trở thành nhiên liệu gây cháy rừng sẵn có tồn tại trong tự nhiên.

Khí quyển không ổn định
Chuyen-dong-khong-on-dinh-cua-khong-khi-se-lam-khoi-bay-len-cao-hon
Chuyển động không ổn định của không khí sẽ làm khói bay lên cao hơn

Chuyển động không ổn định theo chiều thẳng đứng của không khí, xảy ra khi không khí nóng bốc lên và không khí lạnh đi xuống (giống như trong nước sôi) có thể có tác động trực tiếp đến diễn biến của đám cháy. Đám cháy sẽ trở nên dữ dội hơn nếu được cung cấp các dòng không khí liên tục giống như khi bạn mở van điều tiết của bếp lò. Nhiệt lượng bổ sung của ngọn lửa làm tăng tác dụng này và nó cũng giúp khói bay lên cao hơn, nhiều hơn.

Các bài viết liên quan:

Nguy cơ tiềm ẩn của chất thải y tế và đại dịch COVID-19

Chất thải y tế là gì? Phân loại và giải pháp

Gió thổi mạnh sẽ tác động đến cháy rừng như thế nào?

Khi sự bất ổn định của khí quyển tăng lên, các cơn gió sẽ trở nên mạnh hơn và có thể xảy ra thường xuyên hơn. Sau đó, gió mạnh có thể đẩy nhanh quá trình mất nước của thảm thực vật và mang theo các mảnh tàn nhỏ đang cháy, tạo thêm những đám cháy mới và cung cấp thêm nhiên liệu cho những đám cháy hiện có.

Gió cũng cung cấp oxy cho đám cháy, quyết định mức độ của đám cháy và định hướng lan truyền cho cháy rừng.

Đặc điểm địa lý

Đặc điểm địa lý của một khu vực cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng cháy và khả năng xảy ra cháy rừng. Đặc biệt, các khu vực rừng có thể trở nên khô cằn và rất dễ cháy khi xảy ra hạn hán vào các đợt nắng nóng khắc nghiệt. Ngay cả một tia lửa nhỏ cũng có thể biến thành một ngọn lửa dữ dội.

Cho đến gần đây, các khu vực miền núi được coi là an toàn hơn do không khí lạnh hơn và độ ẩm tăng lên ở độ cao lớn. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới về biến đổi khí hậu cho thấy cháy rừng có thể xảy ra ở những nơi có độ cao lớn, không khí ẩm ướt. Điều này, hiện đang đe dọa thêm 11% diện tích rừng phía tây Hoa Kỳ.

Con người cũng gián tiếp gây ra cháy rừng

Con-nguoi-cung-la-nguyen-nhan-gay-ra-cac-dam-chay
Con người cũng là nguyên nhân gây ra các đám cháy

Các chuyên gia ước tính cháy rừng do con người gây ra có thể gây ra thiệt hại lớn trong mùa cháy rừng, vì chúng thường xảy ra gần các khu vực đông dân cư, hạn hán và nắng nóng tạo điều kiện cho các đám cháy diễn ra nhanh:

  • Đốt lửa: không dập lửa đúng cách hoặc không đốt lửa trại nhưng không có người giám sát điều đó khiến thảm thực vật gần đó có thể bắt lửa.
  • Đốt rác: các sản phẩm phụ từ hoạt động của con người như đốt rác có thể đốt cháy thảm thực vật khô gần đó.
  • Pháo hoa: Năm 2021, các nhà khoa học kêu gọi Bắc Mỹ tránh sử dụng pháo hoa vào ngày 4 tháng 7 do nhiệt độ cao kỷ lục.
  • Thuốc lá: việc người lớn giảm hút thuốc đã làm giảm 9% số vụ cháy rừng do thuốc lá gây ra hàng năm ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nhiệt độ khắc nghiệt và độ ẩm thấp vẫn làm cho thảm thực vật rất dễ bị nhiễm tàn thuốc lá.
  • Xe & Thiết bị: các vụ va chạm xe hơi, đánh lửa động cơ và hỏng hóc thiết bị có thể dễ dàng gây ra cháy rừng khi thời tiết tạo điều kiện cho đám cháy lây lan nhanh.
  • Đường dây điện: cho dù bị gió mạnh làm đổ hoặc bảo dưỡng không đúng cách sẽ không ngăn được tia lửa. Trên thực tế, từ năm 2013 đến năm 2019, hơn 1500 vụ cháy rừng ở California, bao gồm cả vụ cháy rừng làm chết nhiều người nhất trong lịch sử của bang cũng do các đường dây điện gây ra.

Kết luận

Không phải lúc nào cũng có thể dự đoán chính xác nguyên nhân gây ra cháy rừng, nhưng những nguy cơ này có thể ước tính ở một mức độ nào đó. Bằng cách hiểu rõ về khí hậu, địa hình, thời tiết và sự tác động của các thảm thực vật tác động đến các đám cháy, cùng khả năng lây lan.

Biến đổi khí hậu góp phần làm trầm trọng thêm các đám cháy, nên việc xem xét các yếu tố môi trường khi kết hợp với nhau sẽ có tác động như thế nào đến sức khỏe và sự an toàn của chúng ta trong mùa khô chưa bao giờ trở nên quan trọng như lúc này.

 

 

Tag: #onhiemmoitruongvn, #onhiemkhongkhi, #chayrung, #hoahoan, #thuocla, #biendoikhihau, #hanhan, #chayrunglagi, #nguyennhangaychayrung, #phaohoa, 

Search: onhiemmoitruongvn, ô nhiễm không khí, cháy rừng, hỏa hoạn, thuốc lá, biến đổi khí hậu, hạn hán, cháy rừng là gì, nguyên nhân gây cháy rừng, pháo hoa,

 

Nguồn: Sưu tầm