Khí radon trong nhà – điều đó có nghĩa gì?

Radon là chất ô nhiễm không khí tự nhiên, lọt vào trong các tòa nhà qua những kẽ nứt và các lỗ nhỏ trong nền đất… Vậy Radon ảnh hưởng đến sức khoẻ chúng ta như thế nào?

Chúng ta có thể đã nghe về khí Radon – về tính phóng xạ của nó, và rằng nó có thể lọt vào trong nhà. Các câu hỏi đặt ra là: Khí Radon là gì? Bằng cách nào mà nó lọt vào nhà? Nó có hại không? Có thể làm gì để tránh tác hại của nó? Những câu hỏi này sẽ được trả lời trong bài viết dưới đây.

Khí radon là gì ?

Radon là một loại khí có tính phóng xạ tự nhiên. Nó sinh ra từ sự phân rã phóng xạ của Uran, đó là chất có ở hầu khắp mọi nơi trong lớp vỏ trái đất. Khi một nguyên tử phóng xạ phân rã, hạt nhân của nó (thuộc loại không bền) thay đổi, chuyển thành hạt nhân của nguyên tố khác, và được gọi là hạt nhân con. Tại cùng thời điểm đó, một lượng phóng xạ được phát ra dưới dạng hạt alpha hoặc beta, hoặc một hay nhiều tia gamma.

Uran phân rã hết thành một chuỗi các hạt nhân phóng xạ con, chúng thường giữ nguyên vị trí cũ nhờ liên kết hoá học với vật chất chứa Uran cho đến khi Radon được hình thành. Radon, có tính trơ hoá học, không liên kết với các nguyên tử vật chất chủ của nó, và thoát qua các vết rạn và lỗ trống rất nhỏ trong mặt đất, rồi khuyếch tán vào không khí, từ đó chúng ta có thể hít phải. Đó là hiện tượng tự nhiên trong cuộc sống.

Khí này thường được tìm thấy trong các lớp đất đá, và đôi khi cũng tìm thấy trong nước giếng. Do khí radon có thể hòa tan trong nước, nó có thể di chuyển theo nước ngầm từ vùng đất có nồng độ cao tới nơi có nồng độ thấp, và khí này di chuyển tự nhiên trong lòng đất, thấm qua nền móng của tòa nhà, qua các lỗ hở, hay qua các mạch trong lớp bê tông móng.

Khi đổ bê tông xây nhà (làm móng) cần phải có nước làm nhuyễn xi măng và gắn kết với đá, sỏi. Tuy nhiên, lượng nước cho vào phải dư thừa để sau đó, nước sẽ bay hơi và bê tông đông cứng lại. Nhưng khi nước bay hơi, nó tạo các đường mao mạch nhỏ trong bê tông, tuy rất nhỏ nhưng cũng đủ cho khí radon thấm qua.

radon-nguy-hiem-nhu-the-nao
Radon sinh ra từ sự phân rã phóng xạ của Uran, đó là chất có ở hầu khắp mọi nơi trong lớp vỏ trái đất.

Khí radon ảnh hưởng đến sức khoẻ như thế nào?

Khi hít phải radon và các hạt nhân con của nó, một số phân rã phóng xạ sẽ xảy ra trong phổi chúng ta, gây tổn hại đến mô phổi và dẫn tới ung thư phổi. Càng có nhiều radon trong không khí, hoặc khoảng thời gian chúng ta hít thở không khí có chứa radon càng dài, thì nguy cơ mắc ung thư phổi càng lớn.

Các hạt nhân con của Radon cũng có tính phóng xạ. Khi chúng ta hít phải Radon và các hạt nhân con của nó, một số phân rã phóng xạ sẽ xảy ra trong phổi chúng ta. Các hạt alpha được sinh ra có thể gây tổn hại đến mô phổi. Tổn hại như thế có thể dẫn đến ung thư phổi. Từ khi bệnh ung thư bắt đầu xuất hiện do phóng xạ, cho đến khi nó phát triển tới mức có thể quan sát được các biểu hiện lâm sàng, phải mất một khoảng thời gian trễ nhiều năm.

Nói tóm lại, khí radon sinh ra trong đất đá sỏi trong tự nhiên, nguồn luôn vô tận, có thể thấm qua nền móng công trình vào trong nhà. Nồng độ cao và kéo dài là nguyên nhân gây ung thư phổi.

Nguy cơ ung thư phổi phát triển do sự chiếu xạ của Radon tuỳ thuộc vào lượng khí Radon mà chúng ta hít phải. Càng có nhiều Radon trong không khí, nguy cơ càng lớn. Tương tự, khoảng thời gian chúng ta hít thở trong không khí chứa Radon đó càng dài thì nguy cơ càng lớn.

Radon được đo như thế nào?

Khối lượng Radon có trong không khí có thể được đo bằng cách sử dụng các thiết bị nhạy để phát hiện và đếm lượng phóng xạ phát ra khi Radon và các nguyên tử con của nó phân rã. Bởi vì nồng độ khí Radon trong nhà thấp và có thể biến thiên, nên các phép đo Radon thường được thực hiện bằng cách sử dụng một thiết bị giám sát phóng xạ tích luỹ thông tin qua một khoảng thời gian dài, thường là từ 3 tháng đến 1 năm.

Việc đo Radon được thực hiện theo đặc tính hoạt độ, đó là tốc độ phân rã phóng xạ đang xảy ra trong số các nguyên tử Radon, và tốc độ đó tỷ lệ với số các nguyên tử Radon đang có. Đơn vị đo hoạt độ là becơren. Nếu không khí chứa một becơren Radon trong một mét khối (1 Bq m-3), điều đó nghĩa là sẽ có trung bình một phân rã phóng xạ của một nguyên tử Radon trong một giây đối với mỗi một mét khối không khí.

khi-radon-la-gi
Khí radon là một trong số nguyên nhân gây ra ung thu phổi.

Khí radon ở đâu thì thành vấn đề?

Ngoài trời, nồng độ Radon thường vào khoảng 10 Bq m-3. Trong nhà, nồng độ Radon có thể từ 20 đến 10.000 Bq m-3, hoặc nhiều hơn nữa.

Trong không khí ngoài trời, nồng độ Radon thấp. Nếu chúng ta tập hợp một trăm triệu, triệu triệu (1020) phân tử không khí (khoảng một thìa cà phê đầy) chúng ta có thể tìm thấy khoảng mười nguyên tử Radon trong đó. Tuy nhiên, ở trong nhà thì nồng độ Radon có thể cao hơn do hiệu ứng bẫy Radon. Các mức Radon thường rất hay thay đổi, tuỳ thuộc vào dòng khí qua nhà. Có một số nơi mà ở đó các mức Radon có thể rất cao: trong một số hang, động, chẳng hạn, hoặc trong một mỏ Uranium dưới lòng đất được thông khí kém.

Hút thuốc có ảnh hưởng đến nguy cơ do khí radon?

Có một số bằng chứng khoa học cho thấy hút thuốc lá làm tăng độ nguy hiểm do chiếu xạ Radon. Ngừng hút thuốc và giảm hút thuốc trong nhà của bạn sẽ làm giảm nguy cơ bạn hoặc các thành viên gia đình bạn mắc bệnh ung thư phổi do hít thở Radon.

Trong bất kỳ trường hợp nào, vì hút thuốc là nguyên nhân chủ yếu gây ung thư phổi, nên nếu bạn có lo lắng chút nào đó về các nguy hiểm do Radon, thì nhất định bạn sẽ lo lắng về nguy hiểm do hút thuốc. Nếu bạn dừng hút thuốc trong nhà bạn, bạn sẽ làm giảm nguy cơ bạn và các thành viên gia đình bạn mắc bệnh ung thư phổi.

Chúng ta nên làm gì?

Nguyên tố phóng xạ radon (ký hiệu Rn), gồm các đồng vị phóng xạ Rn-222, Rn-220 và Rn-119 sinh ra trong quá trình phân rã của các hạt nhân Uranium và Thorium. Trong đó, độ nguy hiểm phóng xạ của khí Rn-222 là lớn nhất do chu kỳ bán rã của nó là 3,8 ngày, đủ thời gian để chuyển vận từ nơi xuất hiện đến lúc vào phổi và tồn tại khá lâu trong cơ thể con người. Rn-220 và Rn-119 có chu kỳ bán rã ngắn hơn, chỉ 55 giây và 4 giây; do đó độ nguy hiểm cũng ít hơn.

Các nhà khoa học thế giới cảnh báo, dù nồng độ tiếp xúc với radon thấp nhưng trong thời gian kéo dài thì nguy cơ ung thư phổi vẫn là điều có thể xảy ra. Một phương pháp để giảm bớt nồng độ radon trong nhà là tăng cường thông gió, giúp cho sự chuyển dịch không khí tự nhiên được dễ dàng. Điều đó có thể thực hiện bằng cách mở rộng các ô thông gió trên tường, tạo khả năng lưu thông tự do cho không khí.

nen-lam-gi-voi-khi-radon
Nhiều nước đã khuyến cáo rằng, nồng độ Radon trung bình hằng năm trong một ngôi nhà không nên vượt quá 200 Bq m-3.

Tuy nhiên, theo KS Nguyễn Phan Sơn, Công ty Cổ phần Tư vấn, Thiết kế, Xây dựng Hoàng Gia, mỗi ngôi nhà đều có kết cấu kiến trúc khác biệt vì thế biện pháp thực hiện phải được xác định riêng biệt.

Một ngôi nhà gỗ, hoặc một ngôi nhà được xây dựng trên các cột trụ như nhà sàn, có khoảng cách tiếp đất xa và nếu được thông gió tốt, thì sẽ không có vấn đề gì ảnh hưởng do nồng độ radon cao. Với những ngôi nhà được thiết kế xây dựng trên nền bê tông, và thường xuyên đóng kín cửa ra vào, cũng như các cửa sổ thì mức độ Radon trong nhà có thể cao hơn mức trung bình.

Hiện nay, Việt Nam chưa khuyến cáo mức nồng độ Radon trong nhà bao nhiêu là Mức Can thiệp. Nhưng, nhiều nước đã khuyến cáo rằng, nồng độ Radon trung bình hằng năm trong một ngôi nhà không nên vượt quá 200 Bq m-3 (Mức Can thiệp). Nếu ngôi nhà nào có mức Radon vượt quá Mức Can thiệp nói trên, thì chủ nhà nên liên hệ với Cục Kiểm soát và An toàn bức xạ, hạt nhân thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ để đề nghị được tư vấn

Hầu như phần lớn radon trong nhà đều phát ra từ nền nhà, radon khuyếch tán ra khỏi mặt đất và đi vào trong nhà. Theo tài liệu phổ biến kiến thức của Cục Kiểm soát và An toàn Bức xạ, Hạt nhân, hiện nay, Việt Nam chưa có một văn bản chính thức nào khuyến cáo mức nồng độ radon trong nhà bao nhiêu là mức cần can thiệp. Cơ quan EPA Hoa Kỳ khuyến cáo, nồng độ radon trong nhà ở mức can thiệp khi vượt quá 4pCi/L (tương đương 148Bq/m3).

Vì vậy, phương pháp để giảm các mức radon trong nhà là tăng cường thông gió cho không gian bằng cách mở rộng các ô thông gió cho phép sự chuyển dịch không khí tự nhiên được dễ dàng, nhưng dễ dàng và hiệu quả nhất là nâng cao mức độ thông thoáng nhà cửa, để lượng radon trong nhà bằng với ngoài trời. Vì khí radon nặng, dễ tích tụ, nên cần phải thường xuyên mở cửa và tăng cường thông thoáng.

Tag: #khiradon #khiphongxaradon #khiradonlagi #khiradonodau #khiradontrongnha #khiradontrongnhalagi #chieuxaradon #phongxatunhien #ungthuphoi #phongtranhkhiradon #onhiemkhongkhi #onhiemkhongkhitunhien #onhiemmoitruongvn

Search: Khí radon, khí phóng xạ radon, khí radon là gì, khí radon ở đâu, khí radon trong nhà, khí radon trong nhà là gì, chiếu xạ radon, phóng xạ tự nhiên, ung thư phổi, phòng tránh khí radon, ô nhiễm không khí, ô nhiễm không khí tự nhiên, onhiemmoitruongvn

Nguồn : sưu tầm